Hastanede Yatan Pediatrik Hastalarda Malnütrisyon Riski: Beslenme Durumu ve Antropometrik Ölçümler ile İlişkisi

Öz

Amaç: Malnütrisyonun, mortalite ve morbiditeyi artırdığı, iyileşmeyi geciktirdiği, hastanede kalış süresini uzattığı ve tedavi maliyetini artırdığı bilinmektedir. Hastanede yatan pediatrik hastalarda beslenme durumunun değerlendirilmesi, malnütrisyonun erken dönemde belirlenmesini sağlayarak uygun şekilde tedavi edilmesi ve ilerlemesinin önlenmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada, hastanede yatan pediatrik hastalarda STRONGkids tarama aracı ile malnütrisyon riskinin belirlenmesi, malnütrisyon riski ile beslenme durumu ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve malnütrisyon riski ile ilişkili olabilecek diğer faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.

Materyal ve Metod: Bu tanımlayıcı ve kesitsel çalışma, Mart-Haziran 2017 tarihleri arasında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Gazimağusa ilçesinde bulunan devlet hastanesi ve özel hastanelere yatışı gerçekleştirilen pediatrik hastalar ile yürütülmüştür. Çalışma boyunca katılımcılar ile yüz yüze görüşülüp, katılımcıların malnütrisyon risklerinin değerlendirilmesinde Bozulmuş Beslenme Durumu ve Büyüme Riski için Tarama Aracı (STRONGkids) kullanılmıştır. Antropometrik ölçümlerin değerlendirilmesinde vücut ağırlığı, boy uzunluğu, beden kütle indeki (BKİ) ve üst orta kol çevresi (ÜOKÇ) ölçümleri alınmıştır. Ayrıca, katılımcıların beslenme durumları 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı kullanılarak değerlendirilmiştir.

Bulgular: Çalışma 67’si erkek (%44.4), 84’ü kadın (%55.6) olmak üzere (medyan yaş: 4.0) toplam 151 pediatrik hasta ile yürütülmüştür. STRONGkids puanlamasına göre çocukların %41.1’inin yüksek/orta malnütrisyon riski, %58.9’unun düşük malnütrisyon riskine sahip olduğu bulunmuştur. Çocukların yaş gruplarına göre STRONGkids puanları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Malnütrisyon risk grupları arasında enerji ve makro besin ögesi alımı açısından farklılıklar incelendiğinde, yüksek/orta malnütrisyon riskine sahip 5 yaş altı ve 5 yaş ve üstü çocuklarda enerji (kkal), protein (g), karbonhidrat (g) ve yağ (g) alımının istatistiksel olarak anlamlı ve daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Antropometrik ölçümler arasından vücut ağırlığı (kg), BKİ (kg/m²) ve ÜOKÇ (cm)’nin yüksek/orta malnütrisyon riskine sahip 5 yaş altı çocuklarda istatistiksel olarak anlamlı ve daha düşük olduğu görülürken (p<0.05), yüksek/orta malnütrisyon riskine sahip 5 yaş ve üstü çocuklarda yalnızca BKİ (kg/m²) değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı ve daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bununla birlikte, çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanılarak malnütrisyon riski ile bağımsız olarak ilişkili olabilecek faktörler incelendiğinde; yaşın her bir yıl artmasının malnütrisyon riskini %36 artırdığı (OR=1.361, p=0.006), protein alımındaki her 1 g artış ile BKİ (kg/m²)’deki her 1 birim artışın malnütrisyon riskini sırasıyla %10.6 (OR=0.894, p=0.000) ve %27.8 (OR=0.722, p=0.020) oranında azalttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, hastanede sunulan yemekleri tüketemeyen çocuklarda malnütrisyon riskinin 23.8 kat arttığı belirlenmiştir (OR=23.757, p=0.003).

Sonuç: Pediatrik hastalarda malnütrisyonun değerlendirilmesinde, tarama araçları ve 24 saatlik besin tüketim kaydına ek olarak antropometrik ölçümler ile lineer büyümenin izlenmesi, malnütrisyonun büyüme ve gelişme üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve gerekli müdahalelerin erken dönemde planlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Pediatrik hastalarda beslenme durumunun değerlendirilmesi ve iyileştirilmesine yönelik etkili stratejiler geliştirmek için daha büyük örnekleme sahip uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır.