Fatma Aliye Hanım’ın Tarihçiliği

  • Cevdet Kırpık Erciyes Üniversitesi
Keywords: Fatma Aliye, historian, Cevdet Pasha, history, Ottoman

Abstract

Abstract

 

Fatma Aliye Hanım and Historiography

Fatma Aliye (1862-1936) was a popular female author one of the first women authors of Turkish history, she was better known as a novelist. However, Fatma Aliye also published works on philosophy, Islam, women, poetry and history. Her historical works have been generally ignored and have not yet been analyzed.Two of her works are evidence of her worth as an historian. The first one published in 1331 (1912-1913) was titled Tarih-i Osmaninin Bir Devre-i Mühimmesi Kosova Zaferi-Ankara Hezimeti (An Important Era of Ottoman History: Kosovo VictoryAnkara Defeat) and the second one published in 1916 was Ahmed Cevdet Pasha ve Zamanı (Ahmed Cevdet Pasha and his time).

This article aims to analyse and evaluate Fatma Aliye’s history writing. In this respect, her use of local and foreign sources, her handling of historical events, her style and language and her approaches to historical events will be examined. The way Fatma Aliye-- probably the first Turkish female history writer-evaluated historical events from a woman’s perspective is also examined.

 

References

AFYONCU, Erhan, 2003, Osmanlı Siyasî Tarihinin Ana Kaynakları: Kronikler, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, İstanbul, Bilim ve Sanat Vakfı Yayını, I, sayı:2, s.101-106.
Ahmet Cevdet Paşa, 1993, Tarih-i Cevdet, Sadeleştiren: Dündar Günday, I, İstanbul, Üçdal Neşriyat.
Ahmet Cevdet Paşa, 1969, Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa, II, İstanbul, Bedir Yayınevi (Tan Matbaası).
Ahmet Cevdet Paşa, Tezâkir 1-12;40 Tetimme, Yayınlayan: Cavid Baysun, 1986, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Ahmet Mithat, Fatma Aliye Hanım yahut Bir Muharrire-i Osmaniyenin Neşeti, Derleyen: Müge Galin, İstanbul, 1311.
Ahmet Midhat Efendi, 1994, Fatma Aliye Bir Osmanlı Kadın Yazarın Doğuşu, Osmanlıcadan Çeviren: Bedia Ermat, İstanbul, Sel Yayıncılık.
AŞA, H.Emel, 2001, Fatma Aliye Hanım (Hayatı-Eserleri-Fikirleri), (İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi).
AKYÜZ, Yahya, 1999, Türk Eğitim Tarihi (Başlangıçtan 1999’a), İstanbul, Alfa Basım Yayım Dağıtım.
AKYÜZ, Yahya, 1999, Osmanlı Son Döneminde Kızların Eğitimi ve Öğretmen Faika Ünlüer’in Yetişmesi ve Meslek Hayatı, Milli Eğitim, Ankara, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, sayı:143, s.12-32.
ARIKAN, Zeki, 1985, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Tarihçilik, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, İstanbul, İletişim yayınları, VI, s. 1592.
BABİNGER, Franz, 1992, Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri, Çeviren: Coşkun Üçok, Ankara, Kültür Bakanlığı.
BOA (Başbakanlık Osmanlı Arşivi), YEE (Yıldız Esas Evrakı), 37/17, Belge tarihi: 09/N/1311/3 Mart 1894;
BOA, Y.EE, 18/40, 20. C.1298/19 Mayıs 1881.
BOA, Y.EE, 16/4, 22.C.1298/21 Mayıs 1881.
BOA, YEE, 38/120, 6/R/1327/27 Nisan 1909.
BOA, YEE, 38/109, 6/R/1327/27 Nisan 1909.
BERKTAY, Fatmagül, 2003, Tarihin Cinsiyeti, İstanbul, Metis Yayınları.
BIÇAK, Ayhan, 1997, Cevdet Paşa’nın Tarih Bilinci, Ahmet Cevdet Paşa (1823-1895), (Sempozyum: 9-11 Haziran 1995), Ankara, Türkiye Diyanet Vakfı, s. 17-57.
ÇETİNSAYA, Gökhan, 2003, Türkiye’de Siyasî Tarihçiliğin Yükselmeden Düşüşü: Gök Ekini Biçmiş Gibi, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, İstanbul, Bilim ve Sanat Vakfı Yayını, I, sayı:2, s.7-10.
ERGİN, Osman, 1977, Türk Maarif Tarihi, I-II, İstanbul, Eser Matbaası.
ESEN, Nüket, 2006, Bir Osmanlı Kadın Yazarın Doğuşu, Modern Türk Edebiyatı Üzerine Okumalar, İstanbul, İletişim Yayınları, s.87-96.
Fatma Aliye, 1331, Tarih-i Osmanî’nin Bir Devre-i Mühimmesi Kosova Zaferi-Ankara Hezimeti, Dersaadet (İstanbul), Kanaat Matbaası.
Fatma Aliye, 1332, Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı, Dersaadet (İstanbul), Kanaat Matbaası.
GÖBENLİ, Mediha, 2000, Ahmet Midhat Efendi ve Osmanlı Türk Kadın Yazarları Fatma Aliye Hanım ve Şair Fıtnat Hanım, Tarih ve Toplum, İstanbul, İletişim Yayınları, sayı:203, s.283-288.
GÖRGÜN, Tahsin, 1999, İbn Haldun, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Diyanet Vakfı Yayınları, XIX, s. 538-555.
HALAÇOĞLU, Yusuf–AYDIN, Mehmet Akif, Cevdet Paşa, 1993, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, VII, s.449.
HALAÇOĞLU, Yusuf, 1994, Ma’ruzat ve Tezakir’de Mustafa Reşid Paşa ve Tanzimat Erkanı, Mustafa Reşid Paşa ve Dönemi Semineri Bildiriler, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, s. 25-29.
HASSAN, Ümit, 1977, İbn Haldun’un Metodu ve Siyaset Teorisi, Ankara, Sevinç Matbaası.
İbn Haldun, 1997, Mukaddime, I, Çeviren: Zakir Kadirî Ugan, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi.
KAFALI, Mustafa, Ebül Gazi Bahadır Han, 1994, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, X, s.358-360.
KODAMAN, Bayram, 1991, Abdülhamit Devri Eğitim Sistemi, Ankara, Türk Tarih Kurumu.
Namık Kemal, Osmanlı Tarihi, 1971, Bugünkü Dile Aktaranlar: Ulviye ILGAR-İhsan ILGAR, İstanbul, Hürriyet Yayınları.
ÖZCAN, Abdulkadir, 1989, Ahmed Refik Altınay, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Diyanet Vakfı Yayınları, II, s.120-121.
SÜSLÜ, Azmi, 1990, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e:I, Fırat Üniversitesi Tarih Metodolojisi ve Türk Tarihinin Meseleleri Kolokyumu Bildiriler, Elazığ, Bizim Büro Basımevi, s. 159-163.
TOROS, Taha, 1998, Mazi Cenneti, İstanbul, İletişim.
ULUÇAY, M. Çağatay, 2001, Padişahların Kadınları ve Kızları, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi.
UZUN, Mustafa, 1989, Ali Seydi Bey, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul, Diyanet Vakfı Yayınları, II, s. 442–445.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, 1994, Osmanlı Tarihi, I, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, 1987, Mithat ve Rüştü Paşaların Tevkiflerine Dair Vesikalar, Ankara, Türk Tarih Kurumu.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, 2000, Midhat Paşa ve Yıldız Mahkemesi, Ankara, Türk Tarih Kurumu.
YAZAN, Ümid Meriç, 1992, Cevdet Paşa’nın Toplum ve Devlet Görüşü, İstanbul, İnsan Yayınları
YİNANÇ, Mükrimin Halil, 1999, Tanzimat’tan Meşrutiyete Kadar Bizde Tarihçilik, Tanzimat, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, II, s. 583.
ZİHNİOĞLU, Yaprak, 1999, Erken Dönem Osmanlı Hareket-i Nisvanının İki Büyük Düşünürü Fatma Aliye ve Emine Semiye, Tarih ve Toplum, İstanbul, İletişim Yayınları, 31, sayı:186, s.337-338.
http://www. newadvent.org/cathen/03306b.htm (Erişim Tarihi:04.04.2020)
Published
2020-07-04
How to Cite
Kırpık, C. (2020). Fatma Aliye Hanım’ın Tarihçiliği. Kadın/Woman 2000, Journal for Women’s Studies, 21(1), 135-158. https://doi.org/10.33831/jws.v21i1.160